‘12. Yargı Paketi’ yürürlükte: ‘Miras, HAGB, İdari Yargı ve Dolandırıcılık Suçlarında’ yeni dönem

ANKARA (PERRE) - (Murat KAYIŞ) - Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen ve TBMM'de kabul edilerek yasalaşan düzenleme, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 7589 sayılı Kanun; miras hukukundan idari yargıya, dolandırıcılık suçlarından hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB), genetik verilerin saklanmasından hukuk yargılamalarına kadar birçok alanda önemli değişiklikler içeriyor.

Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7589 sayılı Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak anılan düzenleme, icra ve iflas işlemleri, idari yargı, ceza hukuku ve hukuk yargılamasında önemli değişiklikler öngörüyor. MİRAS KALAN TAŞINMAZLARIN SATIŞINDA ÖNCELİK MİRASÇILARA Kanunla birlikte, tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü bir kişinin mülkiyet hakkının bulunmadığı durumlarda ortaklığın giderilmesi amacıyla yapılacak ilk açık artırmaya yalnızca mirasçılar katılabilecek. İlk ihalede taşınmazın tahmini değerinin tamamı üzerinden teklif verilmesi gerekecek. İhale bedelini süresi içinde yatırmayanlara ise teklif ettikleri bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası uygulanacak. İDARİ YARGIDA TEK HÂKİM DÖNEMİ GENİŞLEDİ Düzenlemeyle konusu 486 bin lirayı aşmayan bazı iptal ve tam yargı davaları tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek. Öğrencilerin not, burs, kredi, yurt işlemleri ile kamu görevlilerinin izin, lojman, geçici görevlendirme ve yolluk işlemlerine ilişkin davalar da bu kapsamda değerlendirilecek. Ancak öğrencilerin okuldan uzaklaştırılması veya ilişiğinin kesilmesine yol açan disiplin cezaları tek hâkim kapsamı dışında bırakıldı. BAZI DAVALARDA DANIŞTAY'A TEMYİZ YOLU KAPATILDI Tek hâkim tarafından görülen davalar ile yabancılar ve uluslararası koruma mevzuatından doğan bazı uyuşmazlıklarda Danıştay'a temyiz başvurusu yapılamayacak. Ayrıca yalnızca vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin bazı kararlar da temyiz kapsamı dışında tutuldu. IBAN VE HESABINI KULLANDIRANLARA CEZA İNDİRİMİ Dolandırıcılık suçlarında banka hesabını, IBAN'ını, kredi kartını veya kripto varlık hesabını kullandıran kişilere ilişkin ceza düzenlemesi de değiştirildi. Suça iştirakinin yalnızca hesap veya ödeme aracını kullandırmakla sınırlı kaldığı belirlenen kişiler hakkında verilecek cezada yarı oranında indirim uygulanabilecek. Kanunun yürürlüğe girmesinden önce hüküm verilen ve dosyası üst mahkemede bulunan sanıkların dosyaları da yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemelerine gönderilebilecek. GENETİK VERİLER 20 YIL SAKLANACAK Ceza soruşturmalarında alınan DNA ve diğer genetik inceleme sonuçları, kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sistemde muhafaza edilecek. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararlarında bu veriler silinecek. Mahkûmiyet durumunda ise kesinleşen kararın ardından 20 yıl saklandıktan sonra imha edilecek. İlgili kişiler, saklama nedeninin ortadan kalkması halinde verilerinin silinmesini talep edebilecek. İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE SUÇLARINDA HAGB KALDIRILDI Kanunla hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulaması yeniden düzenlendi. İki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında belirli şartlarla HAGB kararı verilebilecek. Ancak işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri kötü muamele suçlarında artık HAGB uygulanamayacak. HAGB kararlarına karşı ise istinaf ve belirli şartlarda temyiz yolu açık olacak. KANUNİ FAİZ HESABINDA YENİ DÖNEM Sözleşmelerde faiz oranının belirlenmediği durumlarda uygulanacak kanuni faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont faizinin yüzde 80'i esas alınarak hesaplanacak. Yıl içinde reeskont oranında 5 puan veya daha fazla değişiklik olması halinde ikinci yarıda yeni oran uygulanacak. HUKUK DAVALARINDA DURUŞMALAR ÜÇ AYI GEÇEMEYECEK Yeni düzenlemeye göre hukuk davalarında duruşmalar arasındaki sürenin üç ayı aşmaması esas olacak. Bilirkişi incelemesi, başka mahkeme aracılığıyla yapılacak işlemler gibi zorunlu hallerde hâkim gerekçesini açıklayarak daha uzun süre belirleyebilecek. Kanunun elektronik satış ve uzaktan duruşmaya ilişkin bazı hükümleri üç ay sonra yürürlüğe girecek. Düzenlemenin diğer maddelerinin büyük bölümü ise Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren uygulanmaya başlandı. Kaynak : PERRE