Kadınlar Hal Binası başka yere mi taşınacak? Trabzon’da tarihi liman tartışması

Trabzon Haber Merkezi | Trabzon’da ortaya çıkarılan Kuzgundere Limanı, Roma dönemindeki özgün yapısına kavuşturulmalı; Kadınlar Hal Binası başka bir alana taşınmalı.

Trabzon haberleri | Kuzgundere Limanı yeniden denizle bağlantılı hale getirilmeli KTÜ Edebiyat Fakültesi Dekanı, Sanat Tarihi Bölüm Başkanı ve Pazarkapı Kazıları Bilimsel Sorumlusu, Trabzon İç Kale Arkeolojik Kazılar Koordinatörü Prof. Dr. Mehmet Yavuz, Trabzon Mimarlar Odası’nda yaptığı açıklamada Kuzgundere Körfezi’nin tarihi kimliğine uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini söyledi. 2022 yılında gerçekleştirilen kazılarla gün yüzüne çıkarılan Kuzgundere Körfez Limanı’nın, Efes Antik Kenti örneğinde olduğu gibi yeniden denizle buluşturulması gerektiğini belirten Yavuz, bölgede yapılan arkeolojik çalışmalarda son derece nitelikli buluntulara ulaşıldığını ifade etti. Kazılar sırasında Körfez ağzında Helenistik döneme ait bir deniz feneri yapısının ortaya çıkarıldığını aktaran Yavuz, liman sahasına çok yakın konumda inşa edilen Kadınlar Hal Binası’nın yanlış bir planlama sonucu yapıldığını savundu. Aynı şekilde Körfez girişine yapılan Balıkhane binasının da uygun bir tercih olmadığını dile getirdi. Yavuz, Körfez sahasının bütüncül bir yaklaşımla temizlenmesi ve arkeolojik dokunun öncelikli olarak korunması gerektiğini vurguladı. “Arkeolojik kazı yapılmadan dönüşüm projelerine başlanmamalı” Kentsel sit alanlarında planlanan dönüşüm projelerinde mutlaka önceden arkeolojik sondaj kazılarının yapılması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Mehmet Yavuz, aksi halde geri dönüşü olmayan kültürel kayıpların yaşanabileceğini belirtti. Moloz Kapı’nın aynı zamanda tarihi bir Osmanlı tabyası olduğuna dikkat çeken Yavuz, Pazarkapı Mahallesi’nde yeni inşaatlara başlanmadan önce Hadrianus Limanı’nın arka planında kurtarma kazılarının gerçekleştirilmesi gerektiğini söyledi. Olası kalıntıların ortaya çıkarılmasının Trabzon’un tarihi mirası açısından büyük önem taşıdığını dile getirdi. Kadınlar Hal Binası taşınmalı, bölge arkeopark olmalı Prof. Dr. Mehmet Yavuz, Kadınlar Hal Binası’nın vakit kaybedilmeden başka bir alana taşınması gerektiğini ifade ederek, Kuzgundere Körfezi ve limanının Roma dönemindeki özgün yapısına uygun biçimde yeniden düzenlenmesini önerdi. Bu dönüşümün Trabzon’a tarih ve turizm açısından önemli bir katma değer sağlayacağını belirten Yavuz, kazılarla ortaya çıkarılan kalıntıların açık hava müzesi ve arkeopark konseptiyle düzenlenerek ziyarete açılabileceğini söyledi. Arkeolojik çalışmaların detaylarına hakim olmayan kişilerin sürece dışarıdan müdahil olmasının sağlıklı sonuçlar doğurmayacağını da sözlerine ekledi. “Trabzon Haliç Kültür Sanat Merkezi – Kuzgundere Körfez Projesi” önerisi Pazarkapı Mahallesi’nde 2021 ve 2022 yıllarında başlatılan ancak yarım kalan kurtarma kazılarının kuzey ve kuzeybatı yönünde genişletilmesi gerektiğini belirten Yavuz, kazılar tamamlandıktan sonra alanın turizme kazandırılmasının mümkün olduğunu ifade etti. Tarihi Kuzgundere Limanı’nın Tabakhane Köprüsü’ne kadar ortaya çıkarılması gerektiğini dile getiren Yavuz, bölgenin her iki yakasında Venedik benzeri bir seyir alanı oluşturulabileceğini söyledi. Osmanlı saltanat kayıkları veya teknelerle gezilebilecek bir su hattının Trabzon’a yeni bir turizm vizyonu kazandıracağını belirtti. Bu kapsamda Maraş Caddesi üzerine klasik Mimar Sinan üslubunda taş bir köprü inşa edilebileceğini, suyla buluşturulacak vadinin iki yakasında kültür ve sanat merkezlerinin planlanabileceğini ifade etti. Çömlekçi Yeraltı Su Kanalı için acil koruma çağrısı Çömlekçi’de 2025 yılında kentsel dönüşüm sahasında yapılan inşaat kazıları sırasında tespit edilen yeraltı su kanalının erken Roma dönemine ait olduğunun değerlendirildiğini aktaran Yavuz, Trabzon Müzesi Müdürü eşliğinde yerinde inceleme yaptıklarını ve hazırlanan raporun ilgili kurumlara iletildiğini söyledi. Yaklaşık 2000 yıllık geçmişe sahip olan ve uzunluğu 350 metreyi bulan su kanalının Türkiye’de benzerinin bulunmadığını ifade eden Yavuz, yapının bir kısmının inşaat çalışmaları sırasında zarar gördüğünü belirtti. Tanjant Yolu Arafilboyu Kavşağı’nın altından Çömlekçi istikametine doğru uzanan bu tarihi altyapının mutlaka korunması gerektiğini vurguladı. Almanya’nın Köln kenti yakınlarında benzer bir yapının bulunduğunu ve kısmen UNESCO Dünya Mirası Koruma Listesi’nde yer aldığını hatırlatan Yavuz, Trabzon’daki yapının da restore edilerek turizme kazandırılması gerektiğini dile getirdi. Trabzon’a modern ve nitelikli bir müze binası önerisi Kazılarda ortaya çıkarılan eserlerin sergilenebilmesi için Trabzon’un modern ve donanımlı bir müze binasına ihtiyaç duyduğunu belirten Prof. Dr. Mehmet Yavuz, bu konuda bir kurul oluşturularak gerekli girişimlerin başlatılması gerektiğini söyledi. Trabzon’da arkeolojik kazı alanlarının artırılması için yeterli bütçe ayrılmasının şart olduğunu ifade eden Yavuz, Avrupa’dan gelecek turistlerin ancak bu tür bilimsel ve kültürel yatırımlarla kente çekilebileceğini sözlerine ekledi.