Şakir Albayrak
Köşe Yazarı
Şakir Albayrak
 

Gerçeklerin meydanı doldurmak gibi bir vasfı vardır: İstiklal Marşı’nı anlamaya dair

GERÇEKLERİN MEYDANI DOLDURMAK GİBİ BİR VASFI VARDIR. İSTİKLAL MARŞINI ANLAMAYA DAİR  İstiklal Marşının Kabul edilişinin 105. Sene-i devriyesini geride bıraktık. Ne hazindir ki bazı yerlerinin anlaşılmasında hem fikir olmadığımızı açıklayacağım.  ،اولوسون ، قورقما نصيل بويله بر ايمانى بوغار  Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar, “Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar,” dizesinin ilk kelimesinin manasının “büyüksün” olduğunu belirtenlerin olmasına rağmen, ulumak fiilinden “Hayvanların çıkardığı korkunç ses.” olduğunu söyleyenler de yok değil. Diğer yandan, ikisinin geçerliliğini kabul edenler de var. Burada, tevriye sanatının kullanıldığını söyleyenler var. Doğrusu nedir sorusuna cevap ararken meselenin Osmanlıca imladan kaynaklandığına şahit oldum. Şöyle ki yukarıda tek satırlık Osmanlıca metinde “ولوسون” (ulusun) kaydı meselenin çözüm anahtarıdır. Osmanlıca kelimenin sonundaki” ن” harfi, şimdiki “n” harfinin karşılığıdır. Bu durumu böyle kabul edersek” Ulusun!” kelimesi hayvan ulumasından başka bir anlama gelemez. Eğer “ulusun “kelimesine yücelik anlamı vermek istiyorsak kelimenin sonundaki ” ن” harfinin  ”ڭ” olması gerekirdi. O zaman da iki anlamlı gibi gözüken “ulusun “kelimesi, yine tek anlamda kalıp “yücesin, büyüksün “kelimelerinin anlamında olurdu. Ulusun kelimesinin kullanıldığı Osmanlıca dörtlüğe göz gezdirince durum fark edilir.  Osmanlıca son dörtlükte durum, açık seçik gözüküyor. Dörtlüğün ikinci kelimenin sonunda “ڭ” harfi var. Dediğin şeklinde yazılıyor zira mevcut alfabemizde “ڭ” harfinin yerine yazılacak bir harfimiz yok. Osmanlıcadaki “ڭ “harfine günümüzde “Nazal n” deniyor ancak bu nazal kelimesi Fransızcadır. Türkçesi varken ilgili hocalar, buna ısrarla “Nazal n” diyorlar. Türkçemizde bu harfin yerini alacak bir şekil var ama alfabe de yok. Alfabedeki harflerle yazmak ise “ng” şeklinde mümkündür. Özellikle orta Anadolu başta olmak üzere ülkenin bazı kesimlerinde, bu harf,” Bana, sana, ona, buna, şuna, ona.” kelimelerinde kullanılan sesin şeklidir. Türkçe söylemek gerekirse “Geniz n” si demeliyiz. Bu sesi de yöresinde yaşamayanlar çıkaramıyorlar.   Buradaki örnekte durum açık. Günümüz alfabesi ile yazımı: Ma’ârif nezaretinin 1330” şeklindedir. Dikkat edilirse “Nezâretinin kelimesi” 2. kelimedir. Son harfi de “ڭ”dir. ” ن” değildir.  Bu kelimenin iki anlamda kullanılma meylinin sebebi nedir? Şudur: Osmanlıca imlada 2. Tekil şahıs ekleriyle iyelik eklerinin “ڭ”ile bitmesidir.” ن” ile bitmesi mümkün değildir. Bu yüzdendir ki “Ulusun.” kelimesindeki “n” emir kipinin 3. Şahıslara emrin yönlendirilmesi için kullanılan şekildir. Fark buradan gelmektedir. Sözün özü,105 yıl önce mecliste Millî marş olduğunu kabul ettiğimiz marşımızın bu ikilemine burada bir çözüm getirmiş olduğumuzu düşünüyorum. Dilimizi ve doğru kullanımını çok önemsiyorum ama bu durum benim de hata yapmama mâni bir durum meydana getirmiyor.  Bu meselenin daha açık anlaşılmasını teminen, aşağıya Osmanlıca sahifenin günümüz alfabesiyle yazılmış şeklini de koydum. İlgili uzmanlar, incelediklerinde yazdıklarımın iddia olmayıp gerçek olduğuna dair kanaat belirteceklerdir. Yukarıya kırık kırpık parçaları koydum ama böylesi daha iyi oldu. Bundan sonrası için bakalım nasıl açıklamalar çıkacak meydana?    *   90 Osmanlı Lisânı       SÎGA—İ İLTİZÂMİYE Muzâri’ Müsbet Menfî Müsbet Menfî Yazayım Yazmayayım Geleyim Gelmeyeyim Yazasın Yazmayasın Gelesin Gelmeyesin Yaza Yazmaya   Gele Gelmeye Yazalım Yazmayalım   Gelelim Gelmeyelim Yazasınız Yazmayasınız   Gelesiniz Gelmeyesiniz Yazalar Yazmayalar   Geleler Gelmeyeler        Mâzi-i Şuhûdî     Müsbet: (Keşki)  Yaza idim. İlh Gele idim. ilh                                  Menfî :  (Keşki) Yazmaya idim.ilh               Gelmeye idim .ilh  Mâzi-i naklî    Müsbet : (Keşki) Yaza imişim. ilh,               Gele imişim. İlh Menfî   : (Keşki)Yazmaya imişim.ilh Gelmeye imişim. İlh. SİGA-İ VÜCUBİYE Müsbet Menfî               Müsbet     Menfî Yazmalıyım. Yazmamalıyım      Gelmeliyim.    Gelmemeliyim Yazmalısın Yazmamalısın Gelmelisin     Gelmemelisin Yazma(lı)dır Yazmamalıdır        Gelmelidir     Gelmemelidir Yazmalıyız Yazmamalıyız Gelmeliyiz     Gelmemeliyiz Yazmalısınız Yazmamalısınız Gelmelisiniz     Gelmemelisiniz Yazmalıdırlar Yazmamalıdırlar Gelmelidirler     Gelmemelidirler        Mâzi-i Şuhûdî               Müsbet: Yazmalı idim. ilh             Gelmeli idim; ilh.                  MenfÎ: Yazmamalı idim. İlh.      Gelmeli idim; ilh.         Mâzi-i Naklî: Müsbet: Yazmalı imişim; ilh      Gelmeli imişim, ilh                 Menfî: Yazmamalı imişim; ilh     Gelmemeli imişim; ilh           SİGA-İ EMRİYENİN İSTİ’MÂLİ 109 - (1) Siga-i emriyenin müsbeti emirde menfîsi nehiyde kullanılır:  Dersini ezberle; tenbel tenbel oturma. Osmanlıca tabloda gözüken “ڭ”lerdir ,ulusun kelimesinin ,ulumak anlamından geldiğinin  delili. *Osmanlı Lisânı, Dersa’âdet, Kitabhâne-i İslâm ve Askerî, 46 Bab-ı Âlî Caddesi46,1333 Matbââ-î Orhâniye Tekrar millî marş yazılmaması temennisiyle Ümmetin ramazan-ı şerif bayramını tebrik ederim. Şakir Albayrak, 14.03.2026,17.13, Çekmeköy
Ekleme Tarihi: 15 Mart 2026 -Pazar

Gerçeklerin meydanı doldurmak gibi bir vasfı vardır: İstiklal Marşı’nı anlamaya dair

GERÇEKLERİN MEYDANI DOLDURMAK GİBİ BİR VASFI VARDIR. İSTİKLAL MARŞINI ANLAMAYA DAİR 
İstiklal Marşının Kabul edilişinin 105. Sene-i devriyesini geride bıraktık. Ne hazindir ki bazı yerlerinin anlaşılmasında hem fikir olmadığımızı açıklayacağım. 
،اولوسون ، قورقما نصيل بويله بر ايمانى بوغار 
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar,
“Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar,” dizesinin ilk kelimesinin manasının “büyüksün” olduğunu belirtenlerin olmasına rağmen, ulumak fiilinden “Hayvanların çıkardığı korkunç ses.” olduğunu söyleyenler de yok değil. Diğer yandan, ikisinin geçerliliğini kabul edenler de var. Burada, tevriye sanatının kullanıldığını söyleyenler var. Doğrusu nedir sorusuna cevap ararken meselenin Osmanlıca imladan kaynaklandığına şahit oldum. Şöyle ki yukarıda tek satırlık Osmanlıca metinde “ولوسون” (ulusun) kaydı meselenin çözüm anahtarıdır. Osmanlıca kelimenin sonundaki” ن” harfi, şimdiki “n” harfinin karşılığıdır. Bu durumu böyle kabul edersek” Ulusun!” kelimesi hayvan ulumasından başka bir anlama gelemez. Eğer “ulusun “kelimesine yücelik anlamı vermek istiyorsak kelimenin sonundaki ” ن” harfinin  ”ڭ” olması gerekirdi. O zaman da iki anlamlı gibi gözüken “ulusun “kelimesi, yine tek anlamda kalıp “yücesin, büyüksün “kelimelerinin anlamında olurdu. Ulusun kelimesinin kullanıldığı Osmanlıca dörtlüğe göz gezdirince durum fark edilir. 
Osmanlıca son dörtlükte durum, açık seçik gözüküyor. Dörtlüğün ikinci kelimenin sonunda “ڭ” harfi var. Dediğin şeklinde yazılıyor zira mevcut alfabemizde “ڭ” harfinin yerine yazılacak bir harfimiz yok. Osmanlıcadaki “ڭ “harfine günümüzde “Nazal n” deniyor ancak bu nazal kelimesi Fransızcadır. Türkçesi varken ilgili hocalar, buna ısrarla “Nazal n” diyorlar. Türkçemizde bu harfin yerini alacak bir şekil var ama alfabe de yok. Alfabedeki harflerle yazmak ise “ng” şeklinde mümkündür. Özellikle orta Anadolu başta olmak üzere ülkenin bazı kesimlerinde, bu harf,” Bana, sana, ona, buna, şuna, ona.” kelimelerinde kullanılan sesin şeklidir. Türkçe söylemek gerekirse “Geniz n” si demeliyiz. Bu sesi de yöresinde yaşamayanlar çıkaramıyorlar.   Buradaki örnekte durum açık. Günümüz alfabesi ile yazımı: Ma’ârif nezaretinin 1330” şeklindedir. Dikkat edilirse “Nezâretinin kelimesi” 2. kelimedir. Son harfi de “ڭ”dir. ” ن” değildir. 
Bu kelimenin iki anlamda kullanılma meylinin sebebi nedir? Şudur: Osmanlıca imlada 2. Tekil şahıs ekleriyle iyelik eklerinin “ڭ”ile bitmesidir.” ن” ile bitmesi mümkün değildir. Bu yüzdendir ki “Ulusun.” kelimesindeki “n” emir kipinin 3. Şahıslara emrin yönlendirilmesi için kullanılan şekildir. Fark buradan gelmektedir. Sözün özü,105 yıl önce mecliste Millî marş olduğunu kabul ettiğimiz marşımızın bu ikilemine burada bir çözüm getirmiş olduğumuzu düşünüyorum. Dilimizi ve doğru kullanımını çok önemsiyorum ama bu durum benim de hata yapmama mâni bir durum meydana getirmiyor. 
Bu meselenin daha açık anlaşılmasını teminen, aşağıya Osmanlıca sahifenin günümüz alfabesiyle yazılmış şeklini de koydum. İlgili uzmanlar, incelediklerinde yazdıklarımın iddia olmayıp gerçek olduğuna dair kanaat belirteceklerdir. Yukarıya kırık kırpık parçaları koydum ama böylesi daha iyi oldu. Bundan sonrası için bakalım nasıl açıklamalar çıkacak meydana?
 
 *
 
90 Osmanlı Lisânı
 
    SÎGA—İ İLTİZÂMİYE
Muzâri’
Müsbet Menfî Müsbet Menfî
Yazayım Yazmayayım Geleyim Gelmeyeyim
Yazasın Yazmayasın Gelesin Gelmeyesin
Yaza Yazmaya   Gele Gelmeye
Yazalım Yazmayalım   Gelelim Gelmeyelim
Yazasınız Yazmayasınız   Gelesiniz Gelmeyesiniz
Yazalar Yazmayalar   Geleler Gelmeyeler 
      Mâzi-i Şuhûdî     Müsbet: (Keşki)  Yaza idim. İlh Gele idim. ilh 
                                Menfî :  (Keşki) Yazmaya idim.ilh               Gelmeye idim .ilh 
Mâzi-i naklî    Müsbet : (Keşki) Yaza imişim. ilh,               Gele imişim. İlh
Menfî   : (Keşki)Yazmaya imişim.ilh Gelmeye imişim. İlh.
SİGA-İ VÜCUBİYE
Müsbet Menfî               Müsbet     Menfî
Yazmalıyım. Yazmamalıyım      Gelmeliyim.    Gelmemeliyim
Yazmalısın Yazmamalısın Gelmelisin     Gelmemelisin
Yazma(lı)dır Yazmamalıdır        Gelmelidir     Gelmemelidir
Yazmalıyız Yazmamalıyız Gelmeliyiz     Gelmemeliyiz
Yazmalısınız Yazmamalısınız Gelmelisiniz     Gelmemelisiniz
Yazmalıdırlar Yazmamalıdırlar Gelmelidirler     Gelmemelidirler
       Mâzi-i Şuhûdî               Müsbet: Yazmalı idim. ilh             Gelmeli idim; ilh.  
               MenfÎ: Yazmamalı idim. İlh.      Gelmeli idim; ilh.
        Mâzi-i Naklî: Müsbet: Yazmalı imişim; ilh      Gelmeli imişim, ilh 
               Menfî: Yazmamalı imişim; ilh     Gelmemeli imişim; ilh
          SİGA-İ EMRİYENİN İSTİ’MÂLİ
109 - (1) Siga-i emriyenin müsbeti emirde menfîsi nehiyde kullanılır: 
Dersini ezberle; tenbel tenbel oturma.
Osmanlıca tabloda gözüken “ڭ”lerdir ,ulusun kelimesinin ,ulumak anlamından geldiğinin  delili.
*Osmanlı Lisânı, Dersa’âdet, Kitabhâne-i İslâm ve Askerî,
46 Bab-ı Âlî Caddesi46,1333 Matbââ-î Orhâniye
Tekrar millî marş yazılmaması temennisiyle Ümmetin ramazan-ı şerif bayramını tebrik ederim.
Şakir Albayrak, 14.03.2026,17.13, Çekmeköy
Yazıya ifade bırak !
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve trabzonhabermerkezi.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.